Derk Roelfs Mansholt en zijn echtgenote Aaltje Willems Mansholt – Dijkhuis hadden kleinkinderen die voor, in en na de Tweede Wereldoorlog aan de wieg stonden van het landbouw beleid in Nederland en zelfs in Europa. Er werd in die tijd dan ook wel eens gefluisterd dat het landbouwbeleid van Europa bepaald werd vanuit de Westpolder in Groningen. Daar waren de kleinkinderen immers allen geboren. De meest bekende kleinzoon van het echtpaar was natuurlijk Sicco Mansholt (1908-1995), landbouw minister in Nederland en later bij de Europese Gemeenschap. Elders op deze website meer verhalen over hem.
Maar eerder al waren de broers Herman en Stephanus Louwes actief. Zonen van Wypke Tonkes (stiefdochter van Derk Roelfs en dochter uit het eerste huwelijk van Aaltje Willems Dijkhuis) en Hendrik Jan Louwes. Ze werden geboren in de boerderij ‘Nieuw Midhuizen’ in de Westpolder. Toen de broers in de stad Groningen gingen studeren logeerden ze daar door de week bij de ouders van mijn oma Hetty Mansholt. Beide broers kregen, geïnspireerd door hun actieve grootvader Derk Roelfs Mansholt, belangrijke functies op het landbouw dossier in de Nederlandse politiek en bestuur. Sicco Mansholt werkte nauw met ze samen.
Stephanus Louwe (Stefan) Louwes (1889-1953)
Oudste broer Stephanus was een Nederlands topambtenaar en ontwikkelaar van het Nederlandse voedseldistributiesysteem in de Tweede Wereldoorlog. Voor de Tweede Wereldoorlog werkte Louwes op van het ministerie van Landbouw en Visserij. Na de inval van de Duitsers in mei 1940 bleef hij op verzoek van de naar Londen uitgeweken Nederlandse regering op zijn post als directeur-generaal en verantwoordelijke voor de voedselvoorziening. Tijdens de oorlogsjaren was hij in voortdurende onderhandelingen met de Duitsers zodat agrarisch Nederland de productie kon voortzetten en er zo weinig mogelijk naar de bezetter ging.
Louwes moest Nederland van een voedsel-importerend land herstructureren naar een zelfvoorzienend land. Veel van de voedselimport was ten behoeve van veevoer. Hij koos voor een omschakeling naar meer aardappelen, koolzaad, rogge en suikerbieten en een daling van de veestapel en bloementeelt. Vanaf het begin van de oorlog werd het Louwes duidelijk dat de Nederlandse voedselvoorziening op den duur in grote moeilijkheden zou komen. Al vanaf het begin van de oorlog begon hij met een forse uitbreiding van het aantal kookinrichtingen waar massavoeding toebereid kon worden: de zogenaamde Centrale Keukens.
Herman Derk Louwes (1893-1960)
Herman Louwes studeerde aan de Openbare ULO-school, Middelbare Rijkslandbouwwinterschool en de HBS te Groningen. Hij begon zijn carrière als medewerker in het landbouwbedrijf van zijn vader. Van 1927 tot 1933 was hij lid van de gemeenteraad van Ulrum en van 9 mei 1933 tot 8 juni 1937 was hij lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Van 1937 tot 1949 functioneerde hij als plaatsvervangend voorzitter van het Openbaar lichaam “De Wieringermeer”. Van 7 maart 1950 tot 8 oktober 1960 was hij lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.
Vanaf de jaren ’30 streed Louwes voor betere verhoudingen tussen landarbeiders en boeren. Door hun krachten te bundelen konden ze een machtsfactor vormen in de landelijke politiek. Zijn inzet resulteerde uiteindelijk in de oprichting van de Stichting voor de Landbouw. Een door de overheid erkende vertegenwoordiger van de Nederlandse landbouw. Een unicum in Europa. Hij werd ook wel de Burgemeester van de Nederlandse landbouw genoemd. Kleindochter Jacobien Louwes is anno 2026 nog steeds biologisch akkerbouwer op ‘Nieuw Midhuizen’.
In de rij nazaten van Derk Roelfs en Aaltje Mansholt die een belangrijke rol hebben gespeeld voor de landbouw past zeker ook hun dochter Theda Mansholt. Zij kan gezien worden als de grondlegster van het onderwijs voor meisjes uit boerengezinnen. Haar verhaal is hier te lezen.
Wypke Louwes – Tonkes met zoon Stefan
Herman Louwes
Stefan Louwes
Geschiedenis van de families Voerman, Rahder en Mansholt. 